Engels spreken met de Fransen… of niet?

De Fransen staan er bekend om geen Engels te spreken. Het accent mag dan sexy lijken, maar de Fransman doet desondanks liever niet eens een poging. Dit betekent echter niet dat de Fransen helemaal geen Engels spreken, of dat zakendoen met hen niet mogelijk is in het Engels, aldus Camille de Luca-Schwarz, expert in cross-culturele zaken bij Baguette & van Tulpen. We stelden haar wat vragen over de typische valkuilen van Nederlandse ondernemers in Frankrijk, en hoe je je het best voorbereidt op die belangrijke beurs of meeting in Frankrijk.

Fransen hebben niet bepaald een goede reputatie als het op Engels aankomt…

Dat is waar. Volgens de laatste Eurobarometer spreekt slechts zo’n 39% Engels – dat is erg laag vergeleken met het Nederlandse 90%. Maar de Fransen die Engels spreken, spreken het zeer goed.

Het lage cijfer is ook niet zo gek: in Frankrijk zijn alle televisieshows en films nagesynchroniseerd, terwijl in Nederland alleen maar wordt ondertiteld. Dat betekent dat de Fransen over het algemeen veel minder met de taal in aanraking komen. Het duurt langer voor een Fransman zich zeker genoeg voelt in het Engels om te converseren, laat staan een belangrijk gesprek te voeren. En dat in Frankrijk, waar de managers zich juist over het algemeen zeer goed uitdrukken! Dat maakt het frustrerend om niet op hetzelfde niveau te functioneren in het Engels.

Als ik zaken wil doen met Fransen, wat raad je mij dan aan? Engels of niet?

Een Fransman zal het altijd waarderen wanneer je met enkele Franse woorden begint. ‘Bonjour, comment allez-vous?’ is zeer de moeite waard. Laat het volgen door het beleefde ‘Pouvons-nous continuer en anglais, s’il vous plaît?’

Engels spreken met Franstaligen vraagt om geduld. Geef de ander tijd om zich goed uit te drukken en laat verbeteringen achterwege. Vraag om verduidelijking wanneer iets niet helder is, maar lever geen kritiek. Bij nervositeit zal een Fransman nog minder spreken dan anders, en het opgeven bij gebrek aan zelfvertrouwen. Bij het zakendoen betekent dat nogal eens het einde van onderhandelingen.

Helpt een beetje humor, of is dat niet gepast?

Ik zou zeggen: pak het slim aan. Wees niet bang om je eigen fouten te verbeteren en maak een grapje over de gezamenlijke valkuilen in het Engels. Voor een Fransman helpt het om te weten dat hij niet de enige is in een oncomfortabele situatie, dat alle partners om de tafel dezelfde frustratie voelen om zich niet even vaardig te kunnen uitdrukken als in hun moedertaal. Bedenk dat Fransen gevoelig zijn voor status, en status laat je ook zien door bloemrijk Frans taalgebruik… stel je de beperkingen maar voor!

Is het bij belangrijke onderhandelingen beter om een Franse moedertaalspreker mee te nemen?

Absoluut. Huur een tolk in of zelfs waar nodig een volledig tweetalig jurist. Zeker bij cruciale beslissingen is het eng om geen volledig begrip van de gevolgen te hebben – aan beide kanten. Met een korte uitleg en toelichting van de belangrijkste punten in het Frans bouw je vertrouwen op het vertrouwen – en Fransen kunnen daarbij al tevreden zijn met geschreven Engels.

Verwacht je tot belangrijke conclusies te komen tijdens de meeting, stuur dan de betreffende documenten ruim op tijd tevoren. Je Franse gesprekspartners zullen de tijd nemen alles te lezen en hun antwoorden beter voor te bereiden. Misschien worden er zelfs opmerkingen vooraf gestuurd, of wordt er gevraagd de agenda aan te passen. Het stelt iedereen gerust om goed op de hoogte te zijn van de inhoud van de onderhandelingen.

Bedoel je dat de gemiddelde Fransman beter in geschreven dan gesproken Engels is?

Het zal je verbazen hoe goed de Fransen zijn in grammatica! Dat komt omdat het Franse onderwijssysteem sterk de nadruk legt op grammatica en schrijfoefeningen. Dat brengt helaas ook met zich mee dat jonge kinderen en tieners nauwelijks spreekervaring krijgen. Daardoor zal de gemiddelde Fransman over het algemeen het Engels beter schriftelijk dan mondeling beheersen. Het heeft echt voordelen hun zelfvertrouwen op dit gebied wat op te vijzelen.

Met dank aan Camille de Luca-Schwartz voor haar goede tips, lezen we ook graag jouw ervaringen. Heb jij ooit in het Engels onderhandeld met Fransen? Of met ze gesproken op een beurs? Wat voor gevoel of herinnering heb je eraan over gehouden?